Buurman Jan – scheuren

“Kovvie?” Buurman Jan was binnenkommen en was votdoadelk op zien vaste stee aan de keukentoavel zitten goan.

“As t kaffeïne vrij is wel,” zee buurman Jan. “Ik mout even aan mien blouddrok denken. Dij is sinds woensdag aan d’hoge kaande. Dou ook mor even gain kouke. Hest ook stemd zeker.”

“Tuurlek,” zee ik. “Aaltied al doan. t Recht om te stemmen is bie wieze van spreken ja onbetoalboar. Ik zai t as n plicht.”

“t Gaait mie net zo,” motterde buurman Jan. “Mor dit moal is t mie slecht bekommen. Ik heb der haartkloppens van kregen. Ik heb veur t eerst van mien leven op n aandere partij stemd.”

“Hou dat zo?” wol k waiten.

“Ik heb op de partij stemd woarvan de vertegenwoordegers zok de kont uut d’hoaken lopen hebben om t onrecht dat ons Grunnegers aandoan is aan t licht te brengen. Wie hebben aan dij partij te danken dat d’ellìnde van d’eerdbevens in Den Hoag zo hoog op d’agendoa kommen is.”

“d’SP?”, vruig ik.

“Krek,” zee buurman Jan. “Mor mien Griet het, net as de mainste aandere Grunnegers, op n partij stemd dij zok landelk nait uutsproken het tegen de gaswinnen. En de vertegenwoordegers van dij partij maggen dammeet in onze Pervìnsioale Stoaten meschain wel de veurzittershoamer hanteren. En dat aal omdat volgens mien Griet dij Kerrolain zo’n tovve tantie is. Aine mit hoar op de koezen, zee ze. Aine dij zok de keze nait van t brood eten let. Tja, en dou ik zee, ‘as je waik in de knijen worden smelt t benul ook vot’, waren de poppen aan t dansen.”

“Doar kin k mie wel wat bie veurstellen,” zee ik. “Doe wolst dat dien Griet ook op d’SP stemmen ging, mor dij ging veur de BBB.”

“Krek,” foeterde buurman Jan. “Ik zee nog: Griet mien wicht, mien ol opoe zee vrouger aaltied: bobo’s graaien in de pindapot om heur buutsen dermit vol te stoppen, de massa kin zok de snuit òfvegen en krigt de doppen. Sinds dat mement hebben wie om elke schietscheterghaid nou hikhakkerij. Mor kom, ik goa mor weer noar heur tou. Ik zai wel woar zai dammeet heur plaske overhìn dut. Tjeu!”

Buurman Jan ging op huus aan. In zien reloatsie mit Griet waren dudelk wat scheuren kommen. En t waren meer as wat krimpscheuren.

Och, as e der mor zunder kleerscheuren òfkomt…..

Buurman Jan – panheerns

“Dien kovvie is weer schier broen van kleur. k Wil nait veul zeggen, mor t is n perfekte kombinoatsie mit de kleur van dien kouke.”

Buurman Jan nam d’eerste slok en hapde in zien Grunneger kouke. “Dat is slim attent van die. Mor de kleur van mien kovvie en kouke is aans elke weke geliek,” zee ik.

“Nou kiek, ik las n artikel over n swaarde vraauw dij t over widde mìnsen haar,” ging buurman Jan wieder. “Zai was verbraand op ‘witten’ Zai beheurt vast tot t slag volk dat blaanke mìnsen minacht en ze doarom ‘witten’ nuimt. Ik zeg die dit: as n blaanke wit is din is dij dood. Man, dat soort volk wakkert bie mie intolerantsie aan. En doar haar k eerder nooit last van.”

“Gelokkeg binnen der ook swaarde lu mit n aandere netuur,” zee ik. “Der is nog hoop in dizze wereld.”

“Netuur, doar zegst wat,” zee buurman Jan. “Ik las dat Natuur en Milieu vindt dat n auto mit n batterij beter is as aine dij ridt op benzine of diezel. Dat ze lu op kosten joagen zeggen ze der nait bie. Mien Lada de Luxe uut 1993 lopt nog as n tuutje. Man, ik goa toch gain haalve tun of meer uutgeven veur n batterijvertuut. Eerst lòkken ze joe mit vrijstellen van wegenbelasten en din trekken ze joe n pode uut. Der binnen zo al hail wat lu maal votkommen omdat ze touhapten in de vedde worst dij heur veurhollen wer. Dat op n dag ale koabels van ons stroomnet op haalf zeuven hangen vertellen ze der nait bie.

Dikbetoalde belaaidsmoakers hebben zok kompleet löswaikt van de waarkelkhaid. Veul plannen worden op Arbo-gesertifisiteerde stoulen bedocht, mor rondom ons tou kin je zain dat, as dij plannen uutvoerd worden, de rezeltoaten rampzoaleg binnen.

“Gesertifiseerde,” verbeterde ik.

“Dat zee ik,” ging buurman Jan deur. “De generoatsies van onze olders en onzent hebben noa de twijde wereldoorlog zörgt veur veuruutgang. Mor net as bie femiliebedrieven zai je dat de daarde en vaarde generoatsie de boudel verkwanzelt en opvret.”

“Tja, in weelde leven kin elk, mor de weelde droagen dat is n aander verhoal,” zee ik.

“Krek,” zee buurman Jan. “En wat vreterij betreft, ja. Ik las dat ter tegenwoordeg n smoakatlas is. Doarin stoan noast de lekkerste ook de smeregste gerechten. De topper was pan-in-kurrie. Heurt mie goud tou.”

“Phanaeng curry bedoulst zeker. Dat komt uut Thailand,” zee ik.

“Dat zee ik,” zee buurman Jan. “En bovenaan op de floplieste stoan gefermenteerde haaien, gebroaden vogelspinnen en gesmoorde kaalfskoppen. Tja, t is mor woar je van hollen. Kom ik goa weer noar mien Griet. Wie eten dammeet wat overbleven is van guster en eerguster. Mien Griet moakt doar utjekul van. Ook lekker. Tjeu.”

Buurman Jan luip opgewekt de keuken uut. Hai haar dudelk vertraauwen in de kookkunsten van zien Griet. Ach, laifde gaait nou ainmoal deur de moage. Nou ja, zolaank t mor gain opgesteufde vìnsterbaanken of gebakken knarriebonkjes binnen. En ook koeriekarrie huft veur mie nait. Mor goud, elk wait dat bie d’etenspot nog nooit aine verhongerd is.

Zolaank der mor gain panheerns in liggen…..

MEERTMOAND dialektmoand

Lèstdoags las k n bericht over dialekten in Duutsland. Doar is onderzöcht welke van d’ongeveer 20 verschillende dialektgroepen de schierste is. Winnoar wer t Bayerisch. t Bliekt dat, wanneer lu dat dialekt heuren, ze vot denken aan baargen, meren en lu in klaaierdrachten. Aal beelden dij as pozitief ervoaren worden. Boetendes ligt dit dialekt goud in t geheur. Körtom, t ropt pozitieve gevuilens op. Zulf denk ik dat t ook komt deur dij schiere vraauwlu dij tiedens d’Oktoberfesten op heur rondborstege dainbloaden de literse bierpullen rondbrengen. Mor dat even terziede.

Twijdes is t Hamburgs worden. Wèl dat heurt krigt vot de reuk van zeewotter in de neuze en van n zeeman dij deuntjes van bieveurbeeld Freddie Quinn zingt. Of “An die Nordseeküste” ook nog n rol speuld het wer nait vermeld. Wel kwam noar veuren dat uutsproaken as “Budder bei die Fische“ of „Schietwedder“ boeten de regio ook bekìnd binnen.

Uut n aander onderzuik kwam noar veuren dat zo’n zestg persìnt van d’ondervroagden nog geregeld dialekt sprekt. Ook gaven lu aan dat ze laifde vuilen veur en groots binnen op heur dialekt. Of dat deur richte en slichte toal komt ston der nait bie.

Zeker is wel dat de toukomst van welke streektoal din ook in belangrieke moate òfhankelk is van t belaaid dat de verantwoordelken uut stro zetten. Doarbie komt t aan op d’aanpak en veur welke doulgroepen dij de mainste levensvatboarhaid het.

Dat geldt ook veur t Grunnegs.

Proaten over t verleden is n schiere dieverdoatsie, mor der mout neudeg noadocht worden over t vervangen van d’olle nappenslaifkes.

De tied dringt……

Al joaren…..

Buurman Jan – moat

“Most dien kovvie nait vergeten op te drinken,” zee ik. Buurman Jan was nog veur hai aan toavel zat lösbraand en was nait te stoppen.

“Komt goud,” zee buurman Jan. “Ik kom hier ja veur de leut. Mor eh… even wat aans. Ik las dat de gemiddelde lengte van ale snikkels in stieve toustand tounomen is. Onderzuikers hebben van 55.000 manlu elk zien pronkstok meten. Ik stel mie zo veur dat t net zo goan is op de menaaier woarop ik vrouger mien broazems langs de meetladde legde. In elks geval is de gemiddelde snikkellengte in datteg joar tied mit 24% tounomen.”

“Och, dat vaalt ja tou,” zee ik. “t Haar ook 25% wezen kind.”

“Dat zee ik,” zee buurman Jan. “De gemiddelde lengte in ereksiestand is volgens sjefsnikkelmeter perfester Eisenberg d’òfgelopen 29 joar stegen van gemiddeld 12,1 sentimeter noar 15,2 sentimeter. Nou, dij van mie is nait meten. En ik neem aan dij van die ook nait.”

“Klopt, mor mien moat haar t gemiddelde nuver omhoog trokken,” zee ik.

“Ach, pepier is gewilleg,” foeterde buurman Jan. “Boetendes: bie de mainste onderzuiken is d’uutkomst dat de konkluzie wellicht meschain wel ains zo wezen kin. Mor goud, dij onderzuikers moaken zok nou zörgen. De snikkelgrui zol volgens heur meugelk kommen kinnen deur n ongezonde leefwieze. Tja, woar hebben wie dat voaker heurd. Nijmootse profeten verkondegen aalmoal t zulfde: aal wat wie eten is verkeerd en aal wat wie doun deugt ook al nait. Mor wat ik mie nou òfvroag ja. Hou zollen dij onderzuikers ainglieks op t idee kommen wezen om aan dit onderzuik te begunnen. Wat zollen dij op t moment zuurpraime doan hebben dou t idee bovenborreln kwam.”

“Moment surprème,” zee ik. “Dat is Frans.”

“Dat zee ik,” zee buurman Jan. “Waist wat ik ook las? Aandere onderzuikers hebben de borstenlengtes van vraauwen onderzöcht. Heur konkluzie was dat de borstenlengtes van vraauwlu tounemen as zai zunder BH joggen. Dus as dij gewoon cuploos bungeln, zeg mor. Kiek, doar kin k mie wel wat bie veurstellen. Mor kom, ik goa weer noar mien Griet. Ik mout ja nait te laank votblieven. Wie goan dammeet cupcakes bakken. Tjeu!”

Buurman Jan ging op huus aan. Hai en zien Griet haren onder t cupcake bakken in elks geval gespreksonderwaarpen zat: bungelborsten en snikkelmoaten.

Traauwens: veur sommege manlu zol t wellicht ook n uutkomst wezen: joggen in n wiede-piepen-zak zunder onderboksem aan.

Der is vast wel n aandere moat te vinden dij ook mitrunnen wil…..

Buurman Jan – dik

“Hest t zeker wel mitkregen: de begunnende ondergang van wereldwied, zeer gewoardeerde literatuur. Aal in gang zet deur n stèltje mentoal gemankeerde maxi-kneuzen.”

Buurman Jan nam d’eerste slok van zien kovvie en hapde in zien kouke.

“Doar kon je ja nait omtou,” zee ik. “Media-aandacht zat.”

“Dat zee ik,” ging buurman Jan verder. “En ik zeg die dit: dit virus is haardnekkeger as Corona. Lu dij mit dit virus besmet binnen verspraaiden heur onhaail aal wieder. t Is n soort van sektegebeuren. n Monster dij kans zugt om mit zien tentoakels d’haile wereld in zien greep te kriegen. Der binnen ja lu zat dij der gevuileg veur binnen.”

“Vandoar ook ja mìnsDOM,” zee ik.

“Dat zee ik,” zee buurman Jan. “Mor dat is t slimste nait. Lu hebben nait in de goaten dat t bewust verhinneweren van aandermans kunst en kultuur d’oorzoak is van aal meer onderling onbegrip en zulfs hoat. Mor voak denken lu: loat mor waaien en goan over tot d’orde van de dag. Of beter zegd: tot d’orde van de dag dij nait meer van guster is. Nee, t nait-meer-van-dizze-tied virus is op termien fatoal. Man, lu binnen tegenwoordeg ja gevuileger veur n slechte internetverbinden as dat ze zok drok moaken om de gevoaren van senzuur. Nee, dij mitlopers lopen op n duur aalmoal as n zombie in t gereel en duurven aandern gain giebeltriene, mafkees, maal jan of boeskoolsjoerd meer te nuimen. Nou, veur mie binnen t aalmoal jankerds en kounavvels.”

“Paas mor op,” zee ik. “Nuim dien Griet mor gain eelske medde. Waist nooit wat ter van komt.”

“Nou dat vaalt tou,” zee buurman Jan. “Mien Griet en ik goan aankommen weke op dieet. Deur aal dij wokerij wordt t ons dik van achtern en wie willen onze goddelke liggoamen geern holden. Kom, ik goa gaauw noar heur tou. Wie willen dammeet ons diëetplan opstellen. Tjeu.”

Buurman Jan luit mie achter mit dezulfde zörgen as dij van hom en zien Griet. t Lèste woord was der ook vast nog nait over zegd. Wie goan n onzekere tied tegemuide.

Ain ding is wel zeker: dat zit ter dik in……..

Buurman Jan – woord

Buurman Jan plofde boeten oadem op de keukenstoule dele. “Wat bist ja achter de poeste man,” zee ik. “Konst wel last hebben van n disfunksioneel oadempetroon. As je oademen zo astoe nou dust verlais je noamelk teveul koolzuurgas, en din kin je last kriegen van benaauwdhaid, haartkloppens, doezelghaid en zulfs tintelnde vingers,” zee ik bezörgd.

“Man, hol mie der over op,” jeuzelde buurman Jan. “Mien Griet het mie net n plazer nuimd. Noa roem 45 joar laif en leed wordt mie dat even veur de vouten gooid. Ik n plazer. Zai zat in n poedieblad te lezen en dou zee ze opains: zo bistoe ook. En ik vruig heur hou of ik din wel was. Dou zee zai dat ze wat lezen haar over n man dij veul te veul bezeg was om t aandern noar de zin te moaken. Dat sluig ook op mie von ze. Boetendes wer dat aal slimmer. Nou, dou was veur mie de görde goar. Dus ik wer vergrèld en zee dat zai der in de loop der joaren ook nait beter op worden was. Man, man, mien Griet is nou nog bezeg om t diggelwaark van de keukenvlouer te zuiken. Ik bin mor gaauw votvlocht. Ik bin der kloar mit. Ik loat mie nait uutmoaken veur n plazer.”

Buurman Jan zat ter as n gesloagen hond bie. “Luuster.” zee ik. “Hier is sproake van n misverstand. Dien Griet het wat lezen over n pleaser. Zai het dat woord gewoon verkeerd uutsproken. As ik die was ging k nou noar huus om heur dat dudelk te moaken. Dien Griet is ja aaltied begripvol, toch? t Komt vast wel weer goud. Dien Griet is de minste ja nait.”

“Astoe t zegst zal t wel zo wezen,” zee buurman Jan. “Ik zal t perbaaiern, mor ik schat in dat sukses nait garandeerd is. Tjeu!”

Buurman Jan was nait ains aan zien kop kovvie en kouke tou kommen. Dus zetde ik zien kop en schuddel weer in mien keukenkaaste. Ik vruig mie òf of zien Griet heur verontschuldegen ook aanbaiden zol. En ik schadde in dat buurman Jan der beter mor nait tegen ingoan kon.

t Woord “pleaser” kom nou wel ains goud pas kommen…..

Buurman Jan – man

“Kovvie?” De vroage was overbodeg mor in de sleur dou je wel ais wat ja.

“En kouke,” zee buurman Jan. “Joa, lekker, k bin der aan tou. Mien Griet en ik binnen guster even noar swoagertje Tjapko en zien vraauw wèst. Dij haren n lutje potje kregen. Dou wie aanrieden kwamen zagen wie in heur veurtoene n grode opbloasschilderspalet stoan. Ik wos nait aans as dat ter bie zoksoort gelegenheden n opbloaspobbe stoan zol zodat je zain konden van welk geslacht t noageslacht is. Mor hier konden wie gain sokkeloa van moaken.”

“Tja, t is zo karneval. Dij waren vast al mit de veurberaaidens bezeg,” zee ik.

“Heb de gugel der mor mit,” zee buurman Jan. “Mor goud, wie waren slim benijd wat of t worden was en hou de noam wezen zol. Nou ik kin die dit zeggen: t kind mag t zulf kaizen. Tjapko en zien vraauw spreken dij boksemschieter vanòf t begun bie toerbeurt aan mit Nowa, Nona, Nanno of Nora en ook nog mit of zunder “h”. Kiek, op t mement dat t potje zien aigen noam meermoals zulf zegd het wordt dat hom.”

“Tja, wat mout ik doar nou van vinden,” zee ik.

“Dat zeg ik,” zee buurman Jan. “Mor dat is t ainege nog nait. t Kind mag ook zulf kaizen wat veur gender of e wezen wil. Zo kin dij op d’aine dag as jonkie in de zandbak speulen en op d’aandere dag as wichie in de knuterhörn. Mor t mag ook ain van d’aandere keuzes worden. Dij van lhbt-qrst….

Zolst denken dat t nijmootse fratsen binnen. Nou vergis die nait. Der lopen meer zulfbenuimde letters rond as dat wie denken. Tja en wat krieg je din op n duur? n Gendercirkus mit lu dij bieveurbeeld n wereldberoemd teneelstok van Boris Becker nait bie heur op teneel hebben willen.”

“Samuel Beckett,” zee ik. “Boris Becker speulde tennis.”

“Dat zee ik,” zee buurman Jan. “Mor nog even over dat teneelstok, ja. Doarin speulen ìnkeld mannen, dus konden dij audietsie doun vanzulf. Mor n theoaterpergrammeerpief vindt dat vraauwlu ook aan d’audietsie dailnemen haren most. Man, man, man, t zal mie niks verboazen as der bie de geboorte van dij snokkel ook zo’n opbloaspalet in toene stoan het. Want as joe dat as lutje poppie overkomt hol je der n trauma aan over. En lu mit n trauma doun soms roare dingen. Nog even en ale schilderijen van Vermeer, woar ìnkeld n vraauw op staait, kommen op de braandstoapel. Net as ale geluudsdroagers van de nait deur n rechter veroordeelde Marco Borsato.

Mien Griet zee guster nog tegen mie: kunst en t vrije woord worden zo stoadegaan vermorzeld deur de tentoakels van extremisten en intoleranten. En de meerderhaid kikt swiegend vot of loat t gewoon gebeuren uut angst veur duvelse beulen en heur trawanten. Joa, mien Griet het ter wel kiek op. Mor vertel dat mor nait verder en zet t veuraal nait op Facebouk. Aans krigt zai dammeet ook nog doodsbedraaigens.

Mor kom, ik goa weer noar heur tou. Ik mout ja nait te laank votblieven. Aans mout ik ook nog audietsie doun. Tjeu.”

Buurman Jan ging op huus aan. Ain ding was zeker:

hai ston as n man achter zien Griet……

Buurman Jan – vlogger

“Elk moal weer schier, hier in dien toko. Ik bin aaltied vot aan de beurt. Dat was van de weke wel even aans.”

Buurman Jan nam d’eerste slok van de kovvie en was dounde om in zien hombe kouke te bieten.

“In welk kefee hest din wel zeten?” wol k waiten.

“Gain kefee, man. Ik zat in de wachtkoamer van t UMCG,” zee buurman Jan. “t Was der nogal roezemoezeg, omreden t was zo vol as n potje mit peren, dus mien geduld haar t slim te verduren. Man, t was net n hounderhok, zo wer der kwedeld.”

“Alle kwoalen kwamen zeker veurbie,” zee ik.

“Nee dat nait,” zee buurman Jan. “Der zat n doedel mit griepklachten. Joa, zai nuimde dat influenza, netuurlek. Je mouten ja mit de tied mitgoan, nee din! Nou in elks geval, t wicht haar t volgens mie goud te pakken. Zai zee dat zai zok mit heur snötneuze en troanende ogen nait vertonen kon op Joetjoep. Boetendes haar ze last van iemerghaid op de borst. En zai roggelde dat t proaten ook slim vermuiend was.”

“Volgens mie hest t nait goud verstoan,” zee ik. “Zai was vast influencer. Dat is op t heden in. Net as n vlògger.”

“Doe zegst t,” zee buurman Jan. “Nou, in elks geval kwam van t ain t aander. Noast heur zat n snokkel dij zee dat hai n uut-de-boksem-denker was. Doarbie haar e de tokus op alles en nog wat, zee hai. Nou, k mos vot denken aan maal Appie dij lestdoags bie ons in t dörp mit de boksem op d’enkels oppakt is. t Wicht zee dou dat zai kontenkrie eter was. Dou zakde mie de boksen hailendaal òf. Van n veganist haar k wel ains heurd, mor dit.”

“n Out-of-the-box-denker en n content creator zelst bedoulen,” zee ik. “Dij kieken wat roemer om zok tou as de gemiddelde mìns. Dat nuimen ze din: de focus op wat hebben.”

“Doe zegst t,” ging buurman Jan verder. “In elks geval meldde zok ook nog n supervraizer. Ik mainde te begriepen dat dij waarkte op d’iesboane in Heerenveen. Vraisland, ja. Dij zag derop tou dat t ies goud in kondietsie was en bleef. Hai was sjief eksekutief, wat dat ook wezen mag.”

“Supervisor en chief executive,” zee ik veurzichteg. “Dij is aargens de boas over.”

“Man, astoe t aal zo goud waist din goa k wel weer noar mien Griet,” foeterde buurman Jan. Dij het traauwens ook al van dij nijmoodse meneuvels. Sinds guster is zai de boas over onze home welness logistiek. Dat knapde ze mie der even veur dou ze mie bestelde dat ik de boontjes knippen mos en ik tegensputterde. Ik zee dat ik frielanser was. Nou, dou waren de roapen goar. Mor ik woag t terop. Tjeu!”

Buurman Jan slofde op huus aan. Op weg noar n nije wellness-ervoaren.

Mor t haar wel wat vlogger kind……